Oldskool Linux

door Roeland Kok

Vrijgegeven onder de GFDL.

Okee jij wil Linux leren gebruiken? Je hebt er veel over gehoord, gelezen, gezien en je wil nu eindelijk wel eens ervaren hoe het is om het te gebruiken, te voelen? Dit document probeert je op een retro manier kennis te laten maken met Linux. Als je dit document leest, heb je een andere insteek in het geheel dan veel huidige Linux starters. Zo niet, dan komt dat nog wel - of je moet gewoon niet verder lezen.

Je hoort regelmatig oude(re) mensen zeggen: die goeie ouwe tijd. Met een enorme zucht en een afkerende blik naar de huidige generatie. Vergeet niet dat ze soms gelijk hebben. Soms is niet altijd. Maar toch. Doorgewinterde Linux/BSD gebruikers zijn eigenlijk een beetje oude mensen, vaak in een jonger jasje. Voor hen is de goeie ouwe tijd de tijd dat je je best moest doen om Linux op je box te installeren. Dat het allemaal niet zo vanzelfsprekend was dat het werkte. Weetje, deze mensen hebben gelijk. Ze zeuren niet, al lijkt het soms wel zo, ze hebben vaak een punt (soms zeuren ze trouwens wel, maar vergeef ze dat maar).

Pak 'em beet tien, vijftien jaar geleden, had een kleine minderheid van ons wereldbolletje de beschikking over een computer. Iemand die geen computer had, kon er geen traan om laten, want het was ingewikkeld en onzinnig om er een te hebben. Voor die mensen in elk geval. Van de groep die wel met computers werkte, gebruikte een groot deel hem voor de boekhouding of de kook recepten. Een ander deel was hobbyist. Wat deden die er mee? Programmeren, software uitpluizen, nieuwe dingen uitproberen. Soms met de soldeerbout in de hand op avontuur. Vroeg of laat ontstond bij die groep het gevoel dat ze meer wilden. Dus begon het avontuur, op zoek naar de Holy Grail voor het eigen digitale werkpaard. Een kleine minderheid kwam op het idee om Linux te installeren. Moeilijk verkrijgbaar in die tijd, meestal niet te koop bij de lokale computerboer. Via leuke boek- en software winkeltjes kon je een hoop Linux diskettes bestellen, of, als je een CD-ROM speler had, een fijn CD'tje met een Linux distributie.

Hoe installeerden ze het? Veel geduld, soms met het geluk wat documentatie bij de hand te hebben op papier. Minimale instructies in een bijgeleverd boekje, of een heus Linux boek (die waren schaars) waarmee je de eerste stappen kon leren. Als je de installatie voltooid had, was je eerste halte de /usr/doc directory, waar je een keur aan HOWTO's, FAQ's en Guides kon vinden. Voor alles was wel een howto te vinden, maar vaak moest je zelf creatief zijn om jouw specifieke zaakjes voor elkaar te krijgen.

En je deed het, want je wist: dit is een Unix-achtig systeem. En voor Unix had je respect.

Deze tijd duurde tot eind jaren '90 - ongeveer. Linux werd gebruiksvriendelijker en, belangrijker nog, breedband en permanente internetverbindingen kwamen op, tegelijk met een stijgende populariteit van computers en Internet in het algemeen. En van Luxe worden mensen lui. En gierig.

'Linux is een gratis Windows.' Auw. En nog eens auw. Forget it. Linux is een vrij Unix-achtig systeem. Gratis? Ja, het hoeft je praktisch geen geld te kosten om te installeren. Maar dat is slechts een mooie bijkomstigheid van het vrije karakter. De vrijheid houdt namelijk ook in dat iemand geld mag vragen voor Linux. Linux plus diensten. Linux plus handboeken. Linux plus niks - mag ook geld kosten. Voor je hardware betaal je, waarom zou je dan geen geld uitgeven voor software? Okee, ik begrijp het natuurlijk. Waarom geld uitgeven als het ook voor nop kan... Ik sla terug met de stelling: als je je Linux distro gratis hebt gedownload op het Net, dan heb je geld over om er een fijn boek bij aan te schaffen. Boek? Ja, zo'n ding met een kaft en *shiver* echt papier *shiver*.

Ik wil je een uitdaging voorleggen. Die uitdaging bestaat er uit om te beginnen met Linux, maar met de volgende randvoorwaarden:

Je vergeet Windows. Je legt geen vergelijking met dat systeem. Je mag Linux gewoon /naast/ je Windows installatie planten, als je nog niet helemaal zeker van je zaak bent, maar wat je ook doet, je trekt nu eens niet de vergelijking met je bestaande Windows systeem. Niet de nadelen, maar ook niet de voordelen. Linux is geen Windows. Je mag na een half jaar zelf bepalen of dit een voordeel of een nadeel is. Dat kan een ander niet voor je zeggen.
Vergeet MSN even. Stel vooral eens /geen/ vragen op welk forum dan ook. Google weet meer dan al je forum vrienden bij elkaar. Het enige dat jij moet weten is hoe je Google lief genoeg kan aankijken dat hij zijn kennis met je deelt.
Koop een boek. Ik meen het. Koop een boek. Geen boek over Fedora voor Dummies of SuSE in 10 minuten. Want je bent geen Dummie en je leven duurt (hopelijk) langer dan tien minuten. Je hebt de tijd. Toch? Zo niet. Sluit dit documentje (of als je een die-hard bent, verscheur het en gooi het weg) en kijk niet meer om.
Lees je /voordat je begint/ in in onderwerpen als de filosofie van UNIX, Linux en Open Source. Probeer vooraf te begrijpen wat het inhoudt dat Linux een soort UNIX is. Vraag je vooral af of het is wat je wil. Lijkt het je niks? Ga dan terug naar waar je je prettig in voelt. Begin dan gewoon niet aan de installatie. Lijkt het je wel wat? Probeer dan de schoonheid te voelen tijdens de eerste installatie en configuratie.
Kies eens niet voor een simpele distro, maar laat je eerste ervaring een van formaat zijn. Debian of Slackware, of een andere distro die het niet moet hebben van een hype of een enorm PR apparaat. Een installatie waarbij je eens niet de muis gebruikt, maar waarbij je over elke stap moet nadenken. Lees vooral eerst de documentatie.

Hmm... Nou, vooruit, ik zal je niet zomaar in het diepe gooien. Ik help je een beetje. Nee, niet met de installatie. Ik geef je wat aanknopingspunten voor je reis door Linux land. Ten eerste de installatie. Slack kun je downloaden van de Slackware website. Die kun je zelf wel vinden. De ISO bestanden die je daar kunt downloaden moet je meestal op een bepaalde manier branden. Hoe? Zoek maar op met Google (nee, ho, niet vragen op een forum, dat was de afspraak he, forumloos). Vanaf die CD'tjes kun je dan de installatie starten. CD in de drive en rebooten maar. Debian kan ook vanaf CD, maar nog leuker is (als je een breedband verbinding hebt) om het via het Internet te installeren. Een hele ervaring, waarbij je gelijk respect krijgt voor de distro. Lees vooral op de door jezelf gevonden Debian website de voor- en nadelen van de verschillende Debian smaken (Woody, Sarge, Sid).

En dan installeren. Kijk, we zijn hier totaal niet bezig met een knuffelig Fisher Price of Playskool speeltje, maar we zijn bezig met het aanbrengen van PK's in je systeem. We zijn met gecontroleerde magie bezig. Hoe dat zo? Heh, ach, over tien jaar loop je te zeuren over de goeie ouwe tijd, net als de Guru's van dit moment. Over tien jaar lijken je eerste regenachtige zaterdagen dat je met Linux bezig ging te spetteren van magie. Laat ik de muziekliefhebbers uitnodigen om voordat de installatie begint, vooral even een mooie CD op repeat te zetten. Dit helpt later om het gevoel weer terug te krijgen. Mijn 'Linux muziek' uit de tijd dat ik mijn eerste grote stappen zette, is het album 'A Kind of Magic' van Queen. Hoe toepasselijk. Het was magisch.

Als je door de installatie heen bent, neem dan voordat je doorraast naar het verfraaien van je systeem, flink veel tijd om een te worden met je nieuwe box. Open een terminal (of, als X nog niet werkt, hehe, forget X eventjes) en ga met de commando's waar je net voor het eerst over las in je Linux boek of HOWTO, eens op onderzoek uit. Bekijk je systeem eens goed, waar staat alles, wat zouden al die cryptische dingen betekenen? Zoek de documentatie eens op van je systeem. Vind eens uit wat 'man pages' zijn. Frut je systeem eens flink op en installeer het nog een keer. Doe je best om door te krijgen hoe het werkt. Maar nee, stel geen vragen op een forum. Verschraalt alle magie. Vind het zelf lekker uit. Pas dan zul je begrijpen wat je doet. En voor je het begrijpt, doe je het tien keer fout. Maar dat doet elke tovenaarsleerling.

En nu?

Als je hebt begrepen waar je mee bezig bent geweest tot nu toe, en je kunt het waarderen, dan kan ik je een gave computertijd toewensen. Je kunt eens gaan werken aan een productief systeem. Het mooie aan distro's als Debian en Slack, is dat de distrobakker niet bepaalt wat productief is, maar dat je dat zelf kan bepalen.

Kan ik je nog wat tips geven? O ja, pas op voor de fanatiekelingen en word er zelf geen. Ga niet als een bezeten profeet mensen overhalen om Linux ook te gaan gebruiken, maar laat ze maar eens zien wat jij kan. Dan ben jij de wizard. En meng je niet in discussies over wat de beste editor of desktop omgeving is, bepaal dat voor jezelf. Je hebt een stel hersenen gekregen om voor jezelf te weten wat werkt voor je. Maar laat niets je in de weg staan om toch - puur uit nieuwsgierigheid - eens te proberen waar de vlammen over gaan. Daar leer je van.

Voel je jezelf ook al een ouwe zeur worden?

-Roeland