Linux en Console

door Roeland Kok

Vrijgegeven onder de GFDL.

Deel 1: introductie

In deze tijd van click-and-drool interfaces wordt er door een groot deel van de Linux-gemeenschap gewerkt aan mooie werkomgevingen en tools om mooie werkomgevingen nog mooier te maken. Goede voorbeelden van de strijd om Linux net zo eenvoudig en fool-proof te maken zijn de desktop omgevingen Gnome en KDE en de steeds verbeterende grafische installaties van distributies zoals SuSE en RedHat. Maar wat nu als je helemaal geen behoefte hebt aan al dat grafische geweld? Toegegeven, als je een Windows-gebruiker Linux wilt laten zien, dan kun je moeilijk aankomen zetten met een tekst-georienteerd systeem waarin je commando's moet invoeren. Nee, een Windows-gebruiker denkt over het algemeen dat de kracht van een besturingssysteem in zogenaamde gebruiksvriendelijkheid zit. Nu zullen we niet tegenspreken dat een goede interface het voor beginners makkelijker maakt om met Linux te starten, maar we willen je toch in dit artikel bekend maken met de kracht van de command line.

Waarom willen we dat? Het kan heel goed dat je op een gegeven moment op een Linux-systeem terecht komt zonder grafische X-omgeving. Op zo'n moment is het handiger om je weg te weten in de console. Als je wat langer met Linux werkt, zul je vanzelf merken dat het toch wel makkelijk is om snel even wat in console te typen, dan eerst langs tien venstertjes, twintig tabbladen en evenzoveel knoppen te moeten klikken. Last but not least heb je in de console altijd het gevoel dat je de uiterste controle over je systeem hebt. Niets wordt voor je verborgen gehouden. Foutmeldingen zijn foutmeldingen, warnings zijn warnings - veel grafische utils laten je 'minor warnings' vaak niet zien, ten behoeve van gebruiksvriendelijkheid, maar dit maakt het wel moeilijker om de oorzaak van eventuele problemen te vinden.

Wat verstaan we onder 'console'?

Ook al start je Linux systeem op in grafische mode, toch heb je de beschikking over tekstschermen. Druk als je in grafische mode zit maar eens op Ctrl-Alt-F1. Nu opent zich een tekstscherm (Met Ctrl-Alt-F7 kom je weer in X). Dit tekstscherm geeft een login-prompt (als dit niet zo is, druk dan eens op Ctrl-Alt-F2 (of F3, F4 of...), daar zit nog een tekstscherm). Log hierop in als jezelf (nooit inloggen als root als dit niet nodig is). Als het goed is krijg je nu een prompt te zien. Deze kan er ongeveer zo uitzien:

rhkok@blackrider:~$

Dit is de prompt, waarachter je commando's kunt intypen. Deze prompt is onderdeel van de shell. Een shell stelt je in staat om op een geavanceerde manier met je systeem te communiceren. Er zijn verschillende soorten shells. De bekendste en de meestgebruikte in Linux-land is bash. Bash (Bourne-Again Shell) is een vrije variant en verbetering van de Bourne Shell, die veel gebruikt werd op commerciele Unix systemen.

Bash is een heel krachtige shell. Naast de standaard mogelijkheden die alle shells bieden, heeft bash bijvoorbeeld een krachtige scripttaal ingebouwd. Door middel van deze scripttaal is het mogelijk om zonder al te veel programmeerkennis krachtige scripts te schrijven. We gaan in dit artikel niet in op deze script-mogelijkheden.

Je kunt ook een shell openen door in X een xterm venster te openen (of het programma Konsole, of Gnome Terminal, of een van de vele andere X-terminals). Een terminal in X werkt hetzelfde als de console waar je net mee hebt kennisgemaakt.

>> Deel 2: een aantal console applicaties