Console? Dat is moeilijk! Dat kan ik niet...
door Maurice Heuveling
Wat is een console?
Roeland Kok schreef in het artikel Linux en Console al wat de kracht en mogelijkheden zijn van de console. Ik raad een ieder dan ook aan om eerst dat artikel te lezen voor je met deze verder gaat.
Iedereen die nog het pre-Windows 95 tijdperk heeft meegemaakt, kent vast wel MS-DOS, dat zwarte scherm met witte letters en vooral de wit-knipperende cursor.
Wilde je een nieuwe directory aanmaken? Dan typte je "md nieuwedir" en tadaaa! Prompt zag je als je het commando "dir" typte, de directory "nieuwedir" toegevoegd staan. In mijn geval was meestal het doel van het aanmaken van een nieuwe directory om een nieuw spelletje te installeren, welke ik op één of meerdere diskettes kreeg aangeleverd. In die tijd was arj.exe erg in de mode om de bestanden te comprimeren, dus moest je nog een leuk commando intypen om het spel "uit te pakken" naar de gewenste directory. Dus daar ging ik: "arj x -r -va a:\dott c:\games\nieuwedir", waarna ik over mijn hele scherm interessante regels voorbij zag komen die mij vertelde welke bestanden werden uitgepakt. Was de betreffende diskette uitgepakt, dan prompte DOS mij wanneer ik de volgende diskette moest invoeren.
MS-DOS
Zo leerde je een hoop commando's via vrienden en kennissen, waarvan je sommigen na 10 jaar tijd nog steeds kan opdreunen. Maar je moest ze wel eerst leren! Dus dat was opschrijven, op je monitor plakken of toch een handboek naast de computer leggen.
Verlichting?
Voor velen bracht MS Windows 95 verlichting, zo ook voor mij! Een mooie grafische interface en je kon klikken wat je wilde, het onthouden en typen van moeilijke commando's was over!
In plaats van directories kun je nu "mapjes" aanmaken. Om hetzelfde spel uit te pakken, had je nu via een vriend het programmaatje Winzip gekregen. Een dubbelklik op het bestandje "dott.arj", welke op de diskette staat, zorgde nu ervoor dat er een grafisch programmaatje werd opgestart. Klik je op een icoontje dat "extract" heet, dan krijg je een nieuw schermpje welke je vraagt waar ie de boel naar uit moet pakken. Met een paar klikken ga ja naar de gewenste locatie (oftwel mapje) en maakt daar met nog een paar klikken meer een nieuwe map aan. Een klik op "OK" zorgt ervoor dat voor de rest alles automatisch gaat.
Momenteel klikken we ons allemaal laveloos. Klikkerdeklik, we kunnen onze mail bekijken. Klikkerdeklik, onze virusscanner is weer up-to-date. Klikkerdeklik, we hebben een nieuwe office versie geïnstalleerd. We kijken niet eens meer waarvoor we klikken met al die "Verder" en "OK" knoppen die we tijdens een installatie krijgen voorgeschoteld. Wat we nu hopen, is dat er een programma staat en hopelijk ook werkt. Wat sommigen niet weten, is dat al dat geklik ons ook onbewust maakt van wat we met de pc doen. Massaal klagen we over muisarmen, wat met dat geklik alleen maar toeneemt. En iedereen kan klikken, dus we denken ook allemaal dat we met computers overweg kunnen, want het is allemaal zo makkelijk en snel. Maar is dat ook zo...?
Gebruik van consoles
De laatste jaren neemt het gebruik van consoles toch weer toe. In mijn persoonlijke omgeving bevinden zich uitsluitend MS Windows gebruikers en ze gebruiken nagenoeg allemaal commando's via consoles. '?????' Zul je denken, via Windows? Dat ken ik niet.
Allereerst zal ik eens vertellen hoe gemakkelijk die console dan toch kan zijn. Daarvoor moeten we natuurlijk wel een werkende distributie hebben, want alleen dan gaat het volgende voorbeeld op.
Stel dat ik na onderzoek heb begrepen dat het spread-sheet programma Gnumeric (een tegenhanger van MS Excel) voor mijn doeleinden erg geschikt zou zijn. Het staat momenteel niet geïnstalleerd, dus moet ik het programma zien te vinden. Diverse distributies hebben hier een grafische oplossing voor, bijvoorbeeld Mandrake. Je kunt dan het programma kiezen uit een lijst en dan op "installeren" klikken. Eventuele afhankelijkheden (dependencies) worden dan gelijk opgelost voor je.
De handelingen die je hiervoor binnen Mandrake moet uitvoeren:
- Klik op het "start" icoontje van je gekozen desktop (KDE logo bij KDE of rode hoed bij Red Hat).
- Ga met de muis naar configuratie.
- Ga met de muis naar pakketten.
- Ga met de muis naar Software installeren.
- Geef het root-wachtwoord.
- Zoek in de lijst naar Gnumeric en vink het aan door met de muis op het vierkantje te klikken.
- Klik op installeren
- Voer de Mandrake DVD in (of het gaat automatisch via internet, afhankelijk van je installatie)
- Klaar!
Menu in Mandrake
Dit is duidelijk een MS Windows manier van installeren. Lekker makkelijk, overzichtelijk en snel in 9 stappen, toch?
Maar, hoe gaat dit dan via de command line?
Ik zal een voorbeeld geven aan de hand van Gentoo, een distributie die ik momenteel uitprobeer. Voor Debian heeft Roeland Kok al wat zinnigs geschreven.
- Open je favoriete console (bijvoorbeeld Konsole uit KDE).
- Type op de command line "su" en geef een enter. Vul vervolgens het root wachtwoord in.
- Type "emerge -p gnumeric". Je ziet nu welke afhankelijkheden er naast het programma Gnumeric geinstalleerd moeten worden.
- Type "emerge gnumeric" en het programma wordt geinstalleerd!
- Klaar!
Emerge Gnumeric in console
In 5 stappen (is mogelijk in 4 stappen als je emerge -p gnumeric weglaat, maar ja, je wilt toch weten wat er allemaal gaat gebeuren) kan het blijkbaar ook! En of je nu één commando onthoudt of welk menu je nu moet hebben...
Om het nog wat extremer te maken: in dezelfde 5 stappen is het zelfs mogelijk om je complete besturingssysteem met alle software te updaten!
- Open je favoriete console.
- Type op de command line "su" en geef een enter. Vul vervolgens het root wachtwoord in.
- Type "emerge sync" om het systeem te laten kijken naar updates.
- Type "emerge -u world" en het systeem zal zich helemaal updaten!
- Klaar!
Probeer dat maar eens met de muis te doen!
Console is niet moeilijk!
Nee, inderdaad. In het geval Gentoo: leer het commando "emerge" met wat achtervoegsels en je komt al een heel eind. En verder kun je tegenwoordig via internet veel informatie vinden over andere commando's die je nodig mocht hebben. Anders bestaan er ook nog goede boeken, maar ook jouw Linux installatie geeft erg veel informatie in de zogenaamde "man" pagina's.
"Maar, hoe zit het dan met de console in MS Windows waar jouw hele omgeving gebruik van maakt?"
In MS Windows heet die console bijvoorbeeld MSN, oftewel het razend populaire instant messaging programmaatje. Men typet er hele zinnen, drukken op enter en er komt respons. Het is mogelijk om belangrijke opdrachten te geven (jij kookt vanavond) en bij een goed werkend systeem wordt het uitgevoerd!
'jij kookt' commando ;)
Instant messaging programma's zoals MSN (MS Windows), Gaim (Linux en MS Windows, Kopete (Linux) zijn dus niets anders dan consoles, net als e-mail. Alleen denken we dat we de commando's beter kennen die we geven. De reden? Dagelijks taalgebruik! En vergeet vooral de taal niet die gebruikt wordt met SMS en IRC of zogenaamde "chatkanalen". Daar worden echt de meest vreemde commando's gebruikt... Snap jij wat er bedoelt wordt met BRB? (= be right back), cya? (= I see you later), mzzl? (= andere afscheidsgroet, ook wel "de mazzel). Allemaal commando's die geleerd zijn door het gewoon te gebruiken. Misschien is de term commando voor dit nieuwe taalgebruik wat overdreven, maar het is wel te zien als een taal, een communicatiemethode.
"Ja hallo! Zo'n chat is natuurlijk niet te vergelijken met de console zoals jij hem bedoelt!"
Oh nee? Je chat met of via de computer en de computer geeft respons. Snapt ie niet wat je bedoelt, dan laat ie dat ook weten ook en moet je toch jouw bedoeling anders formuleren. Onderstaan voorbeeld geeft dat wel duidelijk aan. Van "Kamasutra" snapt de computer niets, terwijl de computer wel een respons geeft op "ls".
onbekend commando
bekend commando
Via een scherm dat echt niet veel verschilt van een willekeurig instant messaging programmaatje kun je aardig wat communiceren met de computer, dus zo raar is dat niet.
En ach, het kan pas echt fout gaan als leidinggevende in een bedrijf! Waar een computer pas iets gaat doen als ie de opdracht begrijpt, zal jouw medewerker ook iets kunnen gaan doen terwijl hij/zij jou niet begrijpt, ook al kan jouw commando nog zo duidelijk zijn (onderzoek de klanttevredenheid). Als je het zo bekijkt, dan is het veiliger om opdrachten te geven aan de computer via de console ;).
Heb je nog een oude pc over na het nieuwste pc-prive project? Installeer dan eens een linux-distributie erop en probeer het uit! Lees eerst de artikelen Overstappen op Linux, GNU/Linux voor beginners en Linux op oude hardware.
Avonden leerplezier gegarandeerd!